Khi chuyển đổi xanh đặt yêu cầu cao hơn về hiệu quả năng lượng và kiểm soát phát thải, lọc khí đang trở thành một giải pháp quan trọng giúp doanh nghiệp hướng tới sản xuất sạch và vận hành bền vững.

Lọc khí xanh trở thành mắt xích mới trong chuyển đổi xanh.

Thị trường lọc khí tại Việt Nam đang đứng trước một giai đoạn thay đổi khi nhu cầu về chất lượng không khí ngày càng gắn với yêu cầu sản xuất sạch và sử dụng năng lượng hiệu quả. Từ bệnh viện, dược phẩm, điện tử, thực phẩm - đồ uống đến các nhà máy công nghiệp, tòa nhà thương mại, hệ thống năng lượng, lọc khí ngày càng trở thành một cấu phần quan trọng của hệ thống HVAC và môi trường sản xuất.

Sự thay đổi này không chỉ đến từ yêu cầu kiểm soát bụi, mùi, hạt hay các chất ô nhiễm. Đằng sau đó còn là bài toán năng lượng. Một hệ thống lọc phải duy trì khả năng xử lý không khí trong thời gian dài, trong khi quạt và các thiết bị liên quan vẫn tiêu thụ điện để duy trì lưu lượng. Khi bộ lọc bị bám bụi, chênh áp tăng, hệ thống có thể phải sử dụng nhiều năng lượng hơn để duy trì điều kiện vận hành.

Vì vậy, hiệu quả của một giải pháp lọc khí ngày càng cần được nhìn rộng hơn khả năng lọc. Đó là khả năng đáp ứng yêu cầu chất lượng không khí với mức tiêu hao năng lượng hợp lý, thời gian sử dụng phù hợp và chi phí vòng đời được kiểm soát.

Trong bối cảnh Việt Nam cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, những yêu cầu này càng trở nên đáng chú ý. Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu đến năm 2050 đặt mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính theo lộ trình hướng tới Net Zero, đồng thời yêu cầu các lĩnh vực và cơ sở phát thải từng bước kiểm kê, xây dựng và thực hiện kế hoạch giảm phát thải.

Muốn giảm tác động môi trường, việc lựa chọn bộ lọc cần được đặt cùng thiết kế hệ thống, lưu lượng gió, chênh áp, hiệu suất quạt, chu kỳ bảo trì và phương án thay thế. Nói cách khác, bài toán “lọc khí xanh” cần chuyển từ lựa chọn một sản phẩm sang tối ưu cả hệ thống.

Đây cũng là hướng đang được Công ty Cổ phần Air Filtech khai thác trong hoạt động kinh doanh. Được biết, doanh nghiệp cung cấp các giải pháp lọc khí từ lọc không khí thông gió chung, lọc nhiệt độ cao, lọc carbon, thiết bị lọc khí phòng sạch, hệ thống gom bụi, lọc tĩnh điện khử mùi đến giải pháp cho gas turbine. Các giải pháp được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực như bệnh viện và phòng khám, dược phẩm - sinh học, điện tử - quang học, thực phẩm - đồ uống, năng lượng - điện, logistics, gia công kim loại, chất thải và tái chế.

Thiết bị xử lý khí thải và kiểm soát mùi tại cơ sở tái chế tại Air Filtech. (Ảnh: Air Filtech)

Điểm đáng chú ý là bên cạnh các nhóm sản phẩm và giải pháp xử lý khí, Air Filtech dành riêng một hướng tiếp cận cho tối ưu hóa chi phí hệ thống. Đây là vấn đề có liên hệ trực tiếp với xu hướng xanh hóa HVAC, bởi chi phí của một hệ thống lọc không chỉ nằm ở khoản đầu tư ban đầu mà còn kéo dài trong suốt quá trình vận hành.

Khi bộ lọc có mức cản trở dòng khí phù hợp, được lựa chọn đúng với điều kiện sử dụng và thay thế ở thời điểm hợp lý, hệ thống có cơ sở để duy trì hiệu quả vận hành tốt hơn. Ngược lại, việc lựa chọn không phù hợp có thể làm tăng chi phí năng lượng hoặc phát sinh chi phí thay thế, bảo trì ngoài dự kiến.

Theo thông tin doanh nghiệp công bố, Air Filtech xây dựng giải pháp theo từng công trình, từ khảo sát, thiết kế hệ thống đến bàn giao, vận hành, bảo trì và nâng cấp. Doanh nghiệp hiện giới thiệu hơn 23 năm kinh nghiệm, hơn 438 dự án và đội ngũ hơn 50 nhân sự.

Các dự án mà doanh nghiệp công bố cũng phản ánh khá rõ sự đa dạng của bài toán lọc khí. Tại Nhà máy điện tử MeiKo Việt Nam, Air Filtech giới thiệu giải pháp lọc carbon; tại Nhà máy Nestlé Việt Nam là hệ thống gom bụi; tại Bệnh viện 108 là giải pháp lọc HEPA cho phòng sạch ISO 7; trong khi tại Ho Tram MGallery, doanh nghiệp giới thiệu hệ thống lọc tĩnh điện ESP.

Những ứng dụng khác nhau cho thấy không có một công thức chung cho “lọc khí xanh”. Với mỗi ngành, yêu cầu xử lý và điều kiện vận hành khác nhau, kéo theo lựa chọn công nghệ khác nhau. Vì vậy, yếu tố xanh cần được đặt vào hiệu quả thực tế của toàn bộ giải pháp thay vì chỉ gắn với tên gọi của sản phẩm.

Air Filtech tham gia Industry Connect 3rd Edition, ấn tượng với các giải pháp lọc không khí tiên tiến,

giúp bảo vệ môi trường sản xuất vi mạch điện tử, bán dẫn. (Ảnh: Air Filtech)

Theo ông Vũ Văn Bốn - Giám đốc Công ty Cổ phần Air Filtech, khi người học có nền tảng, tiếp cận tiêu chuẩn chuyên ngành và sau đó vận dụng kiến thức vào thực tế, năng lực nghề nghiệp sẽ được hình thành đầy đủ hơn. Trong bối cảnh HVAC chuyển dịch theo hướng tự động hóa và số hóa, việc cập nhật công nghệ, tiêu chuẩn và khả năng giải quyết các bài toán thực tế cũng trở thành yêu cầu quan trọng đối với kỹ sư trẻ.

Từ góc độ xanh hóa, sự thay đổi về nhân lực cũng có ý nghĩa bởi công nghệ tiết kiệm năng lượng hay một hệ thống lọc hiệu quả chỉ phát huy giá trị khi được tính toán, vận hành và bảo trì đúng cách. Một thiết kế tốt nhưng vận hành không phù hợp vẫn có thể làm mất đi phần hiệu quả kỳ vọng.

Do đó, giải pháp giảm phát thải trong HVAC cần được tiếp cận theo nhiều lớp. Trước hết là thiết kế hệ thống phù hợp với nhu cầu thực tế; tiếp đến là lựa chọn thiết bị có hiệu suất phù hợp; kiểm soát chênh áp và lưu lượng; theo dõi tình trạng bộ lọc; bảo trì định kỳ; đồng thời tính toán chi phí và tác động môi trường trong toàn bộ vòng đời.

Với doanh nghiệp, đây cũng là cách biến chuyển đổi xanh từ một mục tiêu dài hạn thành những thay đổi có thể thực hiện ngay trong hoạt động vận hành. Không phải khoản đầu tư nào cũng tạo ra mức giảm phát thải lớn, nhưng việc tối ưu từng hệ thống tiêu thụ năng lượng có thể góp phần hình thành một nền tảng vận hành hiệu quả hơn.

Giải pháp activated carbon giúp nhà máy tái chế nhựa tại Đồng Nai loại bỏ hoàn toàn mùi hôi, đạt QCVN 20. (Ảnh: Air Filtech)

Hơn nữa, mục tiêu phát thải ròng bằng 0 đòi hỏi sự thay đổi đồng bộ về năng lượng, công nghệ sản xuất, nguyên liệu, logistics, quản trị và kiểm kê phát thải. Tuy nhiên, quá trình đó được cấu thành từ nhiều giải pháp ở từng khâu vận hành.

Với HVAC, tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải có thể bắt đầu từ việc giảm những phần tiêu hao không cần thiết. Với lọc khí, điều này có thể đến từ lựa chọn đúng cấp lọc, tối ưu chênh áp, kéo dài tuổi thọ thiết bị, giảm tần suất thay thế và kiểm soát tốt hơn năng lượng sử dụng trong quá trình vận hành.

Khi các tiêu chí về chất lượng không khí được đặt cùng hiệu quả năng lượng và chi phí vòng đời, lọc khí không còn đơn thuần là câu chuyện về một bộ lọc. Đó trở thành bài toán về cách doanh nghiệp sử dụng năng lượng, kiểm soát môi trường và vận hành hệ thống hiệu quả hơn.

Trong hành trình hướng tới Net Zero, đây có thể chưa phải lời giải lớn nhất, nhưng là một mắt xích cần được tính đến. Và khi “xanh” được đo bằng hiệu quả thực tế thay vì chỉ bằng thông điệp, thị trường lọc khí Việt Nam sẽ có thêm động lực chuyển từ cung cấp thiết bị sang phát triển những giải pháp vừa đáp ứng yêu cầu không khí sạch, vừa góp phần sử dụng năng lượng hiệu quả và giảm tác động phát thải.

(Trích dẫn theo Thanh Ngân - Tạp chí Doanh nghiệp kinh tế xanh)