TƯ VẤN CHỌN VÀ SỬ DỤNG MÁY ĐIỀU HÒA KHÔNG KHÍ Ở VIỆT NAM


1.Tác động gây biến đổi khí hậu của môi chất lạnh trong máy điều hòa không khí
Cùng với sự phát triển kinh tế của đất nước, chất lượng cuộc sống ngày càng được cải thiện, trong đó điều hòa không khí (ĐHKK) đã góp phần nâng cao điều kiện sống và làm việc, đặc biệt trong các tòa nhà chung cư, văn phòng, trung tâm thương mại cao tầng. Sử dụng ĐHKK làm gia tăng đáng kể tiêu thụ điện năng và môi chất lạnh là nguyên nhân chính làm suy giảm tầng ozone, đóng góp khí nhà kính làm nóng địa cầu khi môi chất lạnh CFC, HCFC,.. phát thải vào môi trường. Các phân tử môi chất lạnh HCFC (R-22, R-123,R-141b,..) chứa Clo khi đi vào khí quyển sẽ bị phân rã dưới tác động của tia cực tím, giải phóng nguyên tử Clo làm suy giảm cấu trúc tầng ozone. Trong khuôn khổ nghị định thư Montrean và công ước Vienna về các chất làm suy giảm tầng ozone, Việt Nam cam kết loại trừ các môi chất lạnh HCFC giai đoạn 2017-2022 và nhiêm vụ đến năm 2030 theo cam kết chống biến đổi khí hậu.
Theo lộ trình hạn chế nhập khẩu HCFC từ năm 2022, thị trường ĐHKK Việt Nam với số lượng hàng triệu bộ trong những năm gần đây đang chuyển dần sang các dòng sản phẩm ĐHKK sử dụng R-32/R-290/R-410a có chỉ số phá hủy tầng ozone ODP = 0 và chỉ số làm nóng địa cầu GWP thấp(R32-GWP=675; R290-GWP=20; R410a-GWP=2000). Hiện tại vẫn còn một số dòng máy ĐHKK(Midea , Funiki,..) sử dụng R22, Daikin và Panasonic đã chuyển sang sử dụng R32, còn các hãng LG, Trane, Mitsubishi, Gree,..sử dụng R410a.

2.Những đặc tính kỹ thuật cơ bản của máy ĐHKK
– Việt Nam đã có chính sách loại trừ môi chất lạnh HCFC tạo thị trường máy ĐHKK phù hợp với mục tiêu chống biến đổi khí hậu. Vì vậy người tiêu dùng chỉ cần chú ý không tiếp tục đầu tư máy ĐHKK sử dụng R22, R123, sẽ gặp khó khăn khi sửa chữa bổ sung gas sau năm 2022.
– Theo định hướng nghiên cứu và phát triển phù hợp với công ước quốc tế về bảo vệ môi trường, các hãng ĐHKK đưa ra các dòng sản phẩm sử dụng các môi chất lạnh khác nhau như R32, R290 và R410a, tất cả đều có những ưu nhược điểm nhất định liên quan đến: giá thành thiết bị, tính cháy nổ (theo ISO 5149:2014, máy lạnh gas R290 chỉ nạp <1,5 kg do có tính cháy thấp). - Về hiệu suất năng lượng EER (COP), theo TCVN 7830-2012 cấp hiệu suất năng lượng được xác định bằng số sao trên nhãn năng lượng, ví dụ máy ĐHKK năng suất lạnh Q<4,5 kW(15.360 Btu/h) loại 5 sao(EER=3,4) có mức tiêu thụ điện thấp hơn loại 3 sao(EER=3,0) 12%. Hiện nay nhiều hãng ĐHKK sử dụng công nghệ inverter đạt hiệu suất năng lượng trung bình năm CSPF>6, có mức tiêu thụ điện thấp hơn loại 5 sao trong TCVN khoảng 40%.

3. Các chức năng lựa chọn trong máy ĐHKK
Ngoài các đặc tính kỹ thuật cơ bản trên, các nhà sản xuất máy ĐHKK không ngừng hoàn thiện công nghệ, đem lại sự lựa chọn cho người sử dụng theo các nhóm chức năng sau:
• Chức năng: điều hòa độ ẩm, làm lạnh nhanh, thổi gió xa
• Tiết kiệm năng lượng: kiểm soát năng lượng chủ động, máy nén Inverter và Dual inverter(LG) chiếm khoảng 35% thị phần máy ĐHKK
• Tính năng tiện nghi: độ ồn vận hành thấp 22 dB, chế độ hướng gió dễ chịu và vận hành khi ngủ
• Chăm sóc sức khỏe: Tấm lọc kép ngăn chặn bụi và vi khuẩn, Tấm vi lọc bụi tĩnh điện có thể bắt giữ các phần tử có kích thước siêu nhỏ 0,3µm(bụi nhỏ, phấn hoa và vi khuẩn), Bộ Plasmaster Ionizer tạo hàng triêu ion loại bỏ vi khuẩn và khử mùi không khí trong phòng, Tự động làm sạch bên trong bằng dòng không khí ion: ngăn chặn các loại vi khuẩn và nấm mốc hình thành trong môi trường ẩm ướt trên dàn lạnh. Chức năng xua muỗi bằng sóng siêu âm đạt hiệu quả 80%.
• Ngoài tính năng kỹ thuật, thiết kế thẩm mỹ đã đem lại giá trị sản phẩm cho nhiều hãng ĐHKK.

4.Chọn và sử dụng máy ĐHKK
Điều hòa không khí đã đem lại điều kiện sống tiện nghi và năng suất lao động cao hơn trong xã hội phát triển, nhưng mặt trái của nó gắn liền với sự biến đổi khí hậu theo hướng bất lợi và chi phí năng lượng đang là gánh nặng cho mỗi gia đình và lưới điện quốc gia.
Phần lớn các nhà sản xuất và người sử dụng chỉ chú ý đến tính năng, giá thành của máy ĐHKK,..nhưng ít chú ý đến thiết kế lắp đặt và sử dụng máy ĐHKK, điều này có thể làm tăng chi phí vận hành 30%, lớn hơn nhiều cố gắng nâng cao hiệu suất máy lạnh của nhà sản xuất.
Người tiêu dùng có thể dựa vào các tính năng kỹ thuật, hình thức và giá thành máy lạnh để lựa chọn mức đầu tư, có thể lắp đặt máy 2 cục cho từng phòng hoặc có thể lắp máy Multi hoặc máy VRF có giá thành và chất lượng kỹ thuật tốt hơn và có thể lắp đặt dễ dàng cho nhà ở nhiều phòng, nhiều tầng. Trước khi trang bị máy ĐHKK người sử dụng cần có thiết kế hợp lý cho vị trí dàn nóng và dàn lạnh, cách nhiệt, che chắn nắng cửa sổ và tường hướng Tây, thông gió theo tiêu chuẩn, chọn máy lạnh có công suất phù hợp. Cần chú ý đơn vị lắp đặt phải là đơn vị chuyên nghiệp, tuân thủ quy định của nhà sản xuất máy ĐHKK.
Trong lúc sử dụng máy ĐH nên hạn chế nấu ăn, là quần áo, mở cửa nhiều lần, cài đặt nhiệt độ quá thấp để tránh lãng phí công suất lạnh và không có lợi cho sức khỏe người sử dụng.

Hà Nội, ngày 16/4/2017
PGS. TS. Lê nguyên Minh
PCT Hội KHKT Lạnh và ĐHKK